เช็ควาล์วคืออะไร? รู้จักหน้าที่และการทำงาน พร้อมวิธีเลือกใช้อย่างไรให้เหมาะกับระบบประปา

เช็ควาล์ว คืออะไร? ทำหน้าที่อะไรในระบบน้ำ

เช็ควาล์ว (Check Valve) หรือที่ช่างไทยมักเรียกติดปากว่า “วาล์วกันกลับ” คืออุปกรณ์ที่ช่วยให้น้ำไหลผ่านได้ในทิศทางเดียวเท่านั้น หากน้ำพยายามจะไหลย้อนกลับจากทิศทางเดิม กลไกภายในของวาล์วจะปิดลงโดยอัตโนมัติ เพื่อสกัดกั้นน้ำไม่ให้ไหลย้อนผ่านวาล์วไปได้

ในระบบน้ำประปาตามบ้านเรือน เช็ควาล์ว ทำหน้าที่ป้องกันไม่ให้น้ำจากถังพักน้ำ หรือจากปั๊มน้ำไหลย้อนกลับออกไปสู่ท่อประปา รวมทั้งป้องกันไม่ให้น้ำจากแรงดันในท่อไหลย้อนกลับเข้าไปทำให้ใบพัดปั๊ม จนน้ำหมุนผิดทิศทางแล้วเกิดความเสียหาย

แนะนำบทความที่น่าสนใจเกี่ยวกับปั๊มน้ำเสียงดัง? สาเหตุที่ต้องรู้ พร้อมวิธีเช็กและซ่อมเบื้องต้นด้วยตัวเอง

เจาะลึกการทำงานของ Check Valve และระบบวาล์ว

หลักการทำงานของ Check Valve ไม่ได้ซับซ้อนแต่เน้นให้ระบบประปามีประสิทธิภาพสูง กลไกนี้ทำงานโดยอาศัย “ความต่างของแรงดัน” (Differential Pressure) เป็นหลัก

1. จังหวะเปิด เมื่อน้ำไหลเข้ามาจากทิศทางที่ถูกต้อง แรงดันน้ำจะไปผลัก “ลิ้นวาล์ว” ให้ยกขึ้นหรือเปิดออก ทำให้น้ำไหลผ่านไปได้สะดวก
2. จังหวะปิด เมื่อหยุดรดน้ำหรือปั๊มหยุดทำงาน แรงดันน้ำจากฝั่งขาเข้าจะหายไป ในขณะที่แรงดันน้ำจากฝั่งขาออก (ที่ค้างอยู่ในท่อ) พยายามจะไหลย้อนกลับ แรงดันที่ย้อนกลับนี้เองร่วมกับแรงสปริง (ในบางรุ่น) จะช่วยกดลิ้นวาล์วให้ปิดสนิทกับตัวเรือนทันที น้ำจึงไม่สามารถไหลย้อนกลับได้

การทำงานที่รวดเร็วนี้ช่วยป้องกันสิ่งที่เรียกว่า Water Hammer หรือแรงกระแทกของน้ำที่อาจทำให้ท่อแตกหรือข้อต่อหลุดได้นั่นเอง

คำแนะนำจาก “ตงการช่างซัพพลาย” ช่างหลายคนมักจะลืมเช็กว่า “เช็ควาล์วมีทิศทาง” ที่ต้องดูส่วนนี้ด้วย ที่ตัววาล์วจะมีเครื่องหมายลูกศรปั๊มอยู่เสมอ ต้องติดตั้งให้หัวลูกศรชี้ไปในทิศทางที่เราต้องการให้น้ำไหลไปเท่านั้น หากติดกลับด้านน้ำจะไม่ไหลออกจากก๊อกได้ ดังนั้นควรเช็กส่วนนี้ทุกครั้ง

ประโยชน์ของเช็ควาล์วในระบบประปาและระบบไฮดรอลิก

การมี Check Valve อยู่ในระบบน้ำ ไม่ได้มีไว้แค่กันน้ำย้อนกลับเพียงอย่างเดียว แต่มันยังมีประโยชน์แฝงอีกมากมาย

• ป้องกันปั๊มน้ำเสียหาย ช่วยไม่ให้น้ำไหลย้อนกลับมาหมุนใบพัดปั๊มน้ำย้อนศร ซึ่งอาจทำให้มอเตอร์หรือชุดเฟืองจักรในปั๊มพังได้
• รักษา “ล่อน้ำ” (Prime) ในกรณีที่ใช้ปั๊มน้ำดูดน้ำจากบ่อ เช็ควาล์ว (หรือฟุตวาล์ว) จะช่วยกักน้ำไว้ในท่อดูด ทำให้ปั๊มพร้อมทำงานทันทีไม่ต้องกรอกน้ำใหม่ทุกครั้ง
• ป้องกันท่อแตก ลดปัญหาแรงกระแทกของน้ำในท่อ (Water Hammer) ช่วยป้องกันปัญหาท่อแตกที่อาจเกิดขึ้นได้จากน้ำหยุดไหลกะทันหันจนเกิดคลื่นกระแทกสะท้อนกลับ

ในระบบไฮดรอลิกเช็ควาล์วจะช่วยควบคุมทิศทางน้ำมันให้ไหลในวงจรที่กำหนด และป้องกันไม่ให้ระบบสูญเสียความดันเมื่อเครื่องจักรหยุดทำงาน

เช็ควาล์ว มีกี่แบบ? และความแตกต่างที่ควรรู้

เมื่อคุณเดินเข้าร้านอุปกรณ์ประปา คุณอาจเกิดคคำถามว่า เช็ควาล์ว มีกี่แบบ? แต่ละอันต่างกันยังไง? เพราะในปัจจุบันมีให้เลือกเยอะมาก ซึ่งแต่ละแบบก็ออกแบบมาเพื่อหน้างานที่ต่างกัน

1. สปริงเช็ควาล์ว (Spring Check Valve)

เป็นแบบที่นิยมที่สุดสำหรับบ้านพักอาศัย ภายในมีสปริงคอยช่วยดันลิ้นวาล์วให้ปิดสนิท ติดตั้งได้ทุกแนว ไม่ว่าจะตั้งขึ้น ตะแคง หรือแนวนอน เพราะมีสปริงช่วยปิดลิ้นวาล์ว และทำงานได้เงียบ ลดแรงกระแทกได้ดี

เหมาะสำหรับ: ติดตั้งคู่กับปั๊มน้ำอัตโนมัติในบ้าน

2. สวิงเช็ควาล์ว (Swing Check Valve)

มีกลไกเป็นลิ้นเปิด-ปิดแบบบานพับที่แกว่งไปมาได้ น้ำไหลผ่านได้คล่องมาก เพราะลิ้นวาล์วจะเปิดจนสุดทำให้ไม่มีอะไรขวางทางน้ำ เหมาะกับระบบที่แรงดันน้ำไม่สูงมาก

ข้อควรระวัง: ส่วนใหญ่ต้องติดตั้งใน “แนวนอน” เท่านั้น และอาจเกิดเสียงดังเวลาลิ้นวาล์วตกลงมาปิด

3. เช็ควาล์วแบบสวม/ต่อท่อ (In-line Check Valve)

เป็นวาล์วขนาดกะทัดรัดที่เน้นการติดตั้งที่ประหยัดพื้นที่ ราคาประหยัด ติดตั้งง่าย มักมีทั้งแบบทองเหลืองและแบบพลาสติก (PVC)

เหมาะสำหรับ: งานวางระบบน้ำการเกษตร สวน งานเกษตร หรือจุดที่ต้องการกันน้ำย้อนในท่อขนาดเล็ก

เปรียบเทียบ เช็ควาล์ว PVC vs เช็ควาล์วทองเหลือง เลือกแบบไหนคุ้ม?

ลูกค้าหลายคนถาม “ตงการช่างซัพพลาย” เสมอว่า เช็ควาล์ว PVC ใช้งานแทนแบบทองเหลืองได้ไหม? มาดูข้อเปรียบเทียบชัด ๆ กันเลย

สรุปจาก “ตงการช่างซัพพลาย” หากเป็นงานในตัวบ้านที่ใช้ปั๊มน้ำแรงดันสูง แนะนำให้ใช้ ทองเหลือง เพราะติดตั้งครั้งเดียวจบ ไม่ต้องกลัวเกลียวรูดหรือท่อแตก แต่ถ้าเป็นงานในสวนหรืองานเกษตร เช็ควาล์ว PVC คือทางเลือกที่คุ้มค่าที่สุด

ตงการช่างซัพพลาย แนะนำวิธีเลือกเช็ควาล์วให้เหมาะกับบ้านและอาคาร

วิธีการเลือกและติดตั้งเช็ควาล์วที่ถูกต้องโดย ตงการช่างซัพพลาย เพื่อให้ได้ระบบน้ำที่เสถียรที่สุด ลองใช้หลักการเลือกง่าย ๆ ดังนี้

• ดูขนาดท่อเป็นหลัก ต้องเลือกขนาดเช็ควาล์วให้ตรงกับขนาดท่อประปา (เช่น 1/2″, 3/4″, 1″) ไม่แนะนำตัวลดท่อในกรณีที่ไม่จำเป็น เพราะจะทำให้แรงดันน้ำลดลง
• เลือกประเภทตามทิศทางติดตั้ง ถ้าต้องติดท่อในแนวตั้ง (น้ำไหลขึ้น) ต้องใช้ สปริงเช็ควาล์ว เท่านั้น ห้ามใช้แบบสวิงเด็ดขาด เพราะลิ้นจะไม่ปิดตามแรงโน้มถ่วง
• เน้นวัสดุทองเหลืองคุณภาพ แนะนำแบรนด์มาตรฐานอย่าง SANWA เพราะเนื้อทองเหลืองหนา กลไกสปริงแข็งแรง ทนทานต่อสภาพน้ำกระด้างได้ดี
• ติดตั้งให้ถูกจุด ตำแหน่งที่ควรติดคือ “หลังปั๊มน้ำ” เพื่อป้องกันน้ำในบ้านไหลย้อนกลับเข้าปั๊ม และ “ก่อนเข้าปั๊ม” (ถ้าดูดจากถังพัก) เพื่อรักษาระดับน้ำในตัวปั๊ม

แหล่งรวมเช็ควาล์ว ตงการช่างซัพพลาย ครบครันเรื่องอุปกรณ์ประปา มั่นใจได้ในคุณภาพกว่า 40 ปี

หากคุณกำลังมองหา เช็ควาล์ว คุณภาพดี หรืออุปกรณ์ประปาอื่น ๆ แบบครบวงจร ไม่ต้องไปไหนไกลครับ แวะมาหาเราที่ ตงการช่างซัพพลาย (เยื้อง ปตท. เกาะหมี หาดใหญ่)

เราคือตัวจริงเรื่องงานประปาที่พร้อมให้คำปรึกษาแบบเป็นกันเอง

• สต็อกสินค้าแน่นมีวาล์วครบครัน ไม่ว่าจะเป็นงานบ้าน งานโครงการ หรือโรงงานอุตสาหกรรม
• แบรนด์คุณภาพ คัดสรรสินค้าจากแบรนด์ชั้นนำอย่าง SANWA, ANA, ASAHI และอื่น ๆ ที่มั่นใจได้ในมาตรฐาน มอก.
• ราคาที่เป็นธรรม มอบความคุ้มค่าให้ทั้งช่างและเจ้าของบ้าน ด้วยประสบการณ์กว่า 40 ปี

นอกจากนี้ยังมีอุปกรณ์ประปาคุณภาพสูง และสินค้าท่อ PVC ท่อประเภทอื่น ๆ ให้เลือกซื้อกันได้เต็มที่ พร้อมบริการหลังการขายที่จะช่วยให้ลูกค้าสามารถเลือกซื้อสินค้าที่ตรงใจ และตอบโจทย์การใช้งานมากที่สุด

สนใจสั่งซื้อสินค้า หรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม ติดต่อเรา

Add Line : @tongsupply

เบอร์โทรศัพท์ติดต่อ : 074-243-888

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับเช็ควาล์ว

สำหรับใครที่มีข้อสงสัยเกี่ยวกับเช็ควาล์ส เรารวบรวมมาให้ที่นี่เลย